کودکان و زلزله

بی‌گمان آسیب‌پذیرترین گروه انسانی در زلزله کودکان هستند که باید به‌صورت ویژه به آن پرداخت. در این قسمت به بحث کودکان بی‌سرپرست پس از زلزله می‌پردازیم. در بحث کودکان بی‌سرپرست بهتر است برای آشنایی با این بحران، ابتدا با اتفاقاتی که با آن روبرو خواهیم شد را شرح دهیم. کودکانی که پس از زلزله توسط نیروهای محلی و امدادی پیشتاز یافته می‌شوند آسیب‌پذیرتر از کودکانی هستند که در روزهای بعدی، حتی مجروح از زیر آوار بیرون آورده می­‌شوند. فراموش نکنیم که کودکان زیر پنج سال قادر نیستند هویت فردی خود را بیان کنند، به راحتی دستور بزرگترها را گوش می‌کنند و قادر به محافظت از خود نیستند. بنابراین در پی ورود نیروهای مردمی و بی‌ثباتی وهرج ومرج ایجاد شده در منطقه، در بهترین وضعیت، کودکان توسط نیروهای داوطلب مردمی دوره ندیده بنا بر سفارش بستگان و دوستان از منطقه خارج شده و برای سرپرستی به خانواده دیگری سپرده می‌­شوند. اکنون شما خود را به‌جای فردی که کودکی را از زیر آوار زنده و سالم بیرون آورده بگذارید. آیا حاضرید ریسک تحویل او را به یک بیمارستان بی‌در و پیکر، یک اتوبوس اعزام مجروحان به تهران و یا سربازی که در منطقه در حال بیرون آوردن اجساد است بسپارید و دغدغه سرانجام آن کودک را نداشته باشید؟

می‌بینید که شما هم همان مسیر نادرست امدادگران غیرحرفه ای را خواهید رفت. اما  به برادر و خواهر آن کودک که نیم ساعت قبل از زیر آوار درآمده است، پدرش که در ماموریت بوده و یا برادرش که سرباز است و اکنون در حال جستجو در بین آوار برای یافتن خواهر کوچکش است فکر کرده‌اید؟ آنان هیچ وقت همدیگر را نخواهند یافت، چرا که نیروهای امدادی، غیر حرفه‌ای عمل کرده‌اند

برای این که بتوانیم در این زمینه عمل کنیم بهتر است تا با مبانی و اصول اولیه آن بیشتر آشنا شویم . گروه هایی که در امر امداد و نجات فعالیت می‌کنند در مبحث کودکان بی‌سرپرست در زمان زلزله با چند سر فصل روبرو هستند که به ترتیب شامل موارد زیر می‌شود:

  • جستجو، جمع آوری و اسکان
  •  تغذیه
  •  بهداشت فردی و جمعی
  • امنیت
  •  امکان بازگشت کودکان به کانون خانواده‌ها
  •  امکان ساماندهی جهت اسکان دائم در مراکز نگهداری کودکان بی‌سرپرست

ما در این مقاله با توجه به گستردگی مطالب در خصوص کودکان، تنها به دو مبحث اول آن‌هم بطور اجمالی می‌پرداریم تا بتوانیم شما را تا آنجا که ممکن است با مشکلات و مسائل کوکان آشنا نمائیم . در مقالات بعدی  به شرح کامل هر یک از سرفصل‌ها خواهیم پرداخت

مبحث اول: جستجو،جمع آوری و اسکان کوکان

در بحث جستجو پیشنهاد همیشگی ما پیشگیری است. برای این کار میتوان با آموزش کودکان قبل از وقوع زلزله در محیط‌های آموزشی همچون مهدکودک‌ها و مدارس ابتدایی آن‌ها را برای چنین موقعیت‌هایی آماده کرد. ابتدا باید کودکان را با لباس و پوشش‌های نیروهای امدادی و انتظامی در زمان بحران آشنا نمود تا درزمان وقوع حادثه بتوانند به راحتی به آن‌ها مراجعه کرده و از آن‌ها کمک بگیرند. این کار در عین سادگی و راحتی، گام بلندی در جهت حفظ امنیت کودکان پس از وقوع زلزله است و باعث صرفه‌جویی در زمان و هزینه می‌شود. انتقال آگاهی در خصوص شرایطی که می‌تواند در بعد از زلزله برای آنها به‌وجود بیاید به شرطی که در چارچوب رعایت نکات روانشناسی باشد از دیگر مباحث آموزش کودکان خواهد بود

 با توجه به این که بیشتر کودکان بی‌سرپرست توسط نیروهای مردمی و نیروهای امدادگری که در چند ساعت اول خود را به منطقه رسانده‌اند یافت می‌شوند؛ باید تمهیداتی را لحاظ نمود که این نیروها بتوانند در حداقل زمان این کودکان را تحویل نیروهای جستجو داده و بتوانند به کار زنده یابی و آوار برداری خود ادامه دهند. استفاده از ماشین‌های آرم‌دار و مجهز به بلندگو می‌تواند بسیار مفید باشد. هم چنین می‌توان از پارچه‌نویسی و نصب پلاکارد و دیوارنویسی توسط اسپری نیز استفاده کرد تا افرادی که کودکی را یافته‌اند بتوانند به سهولت مکان امنی را برای تحویل آنان بیابند.

 کودکانی که توسط نیروهای مردمی پیدا نمی‌شوند را به‌سختی میتوان یافت،  اکثر آنها در کنج‌های دیوارهای فرو ریخته و یا مکان‌هایی که آن‌ها را از جریان باد و شلوغی پیرامونشان حمایت می‌کند، پناه می‌گیرند و اغلب این مکان‌ها نزدیکترین نقطه به محل آواری است که خانواده آن‌ها در زیر آن محبوس شده است. به همین دلیل و با توجه به پس لرزه‌های ثانویه، امکان زیر آوار ماندن این کودکان بسیار زیاد است.  من در بم چهار کودک را که با یک پتو سه شبانه‌روز در کنج یک دیوار پناه گرفته بودند را مشاهده کردم، کودک بزرگتر که دوازده ساله بود از ترس جدا کردن خواهران و برادرانش توسط بهزیستی آنها را در کنج یک دیوار خرابه نگه‌داشته‌بود .

در خصوص کوکان یافته شده پس از زلزله یکی از نکات بسیار مهم ثبت اطلاعاتی است که در یافتن خانواده کودک میتواند بعد ها بسیار بکار بیاید بدین منظور مدیریت بحران جمعیت کاهش خطرات زلزله ایران اقدام به تهیه کارتهای گردن اویز شناسایی کودکان نموده است که در ان اطلاعات مورد نیاز گروه های پشتیبانی را جهت اطلاع رسانی و یافتن بستگان و خانواده کودک یاری میرساند هر کارت دارای سه قسمت بوده که یکی متعلق به امداد گری که بچه را میابد میباشد تا بعد ها در صورت در خواست گروه پژوهش در خصوص اطلاعات تکمیلی بتواند از طریق این قسمت اطلاعات تکمیلی خود را منتقل نماید .این کار ضمنا میتواند امنیت کودکان را در خصوص سرقت و یا مفقود شدن در پروسه تحویل موقت تا تحویل قطعی به مسئولان ذیربط را بالا ببرد . قسمت دوم به مراکز انتظامی تحویل میگردد که دارای مشخصات فردی کودک و نقطه یافته شدن و نیز یابنده کودک میباشد و قسمت سوم به گردن کودک باقی می ماند تا در مراکز بهزیستی ثبت گردد و جزء اسناد کودک در مراکز بهزیستی نگهداری شود

تغذیه

در بحث تغذیه کودکان ؛ ما با مباحث بسیار وسیع و تخصصی روبرو هستیم که شامل نحوه تهیه، بسته بندی و ارسال تا تخلیه و نگهداری و توزیع و آماده سازی برای استفاده می­باشد، که شرح تک تک آن در این مقاله نمی گنجد لذا برای آنکه بتوانید با این مبحث بصورت کلی آشنا شوید به ذکر چند نمونه بسنده نمودیم تا در فرصتی دیگر به طور تخصصی بیشتر به ان بپردازیم

مواد غذایی مورد مصرف کودکان علاوه بر استانداردهای خاص متداول میبایست دارای قابلیت نگهداری بلند مدت و نیز سهولت در حمل و نقل و بسته بندی نیز باشند که این موضوع خود موجب میگردد که تنها بتوان از تعداد محدودی از تولیدات غذایی بهره برد .

نگهداری مواد غذایی کودکان در انبارهای احتیاط برای بلند مدت ؛ نیازمند یک برنامه ریزی بسیار دقیق و انبار داری خاصی میباشد تا بتوان قبل از انقضاء مدت زمان نگهداری مواد غذایی نگهداری شده، موجودی انبارها را با اهدا نمودن به شیرخوارگاه ها و جایگزین کردن مجدد تمدید نمود .

کودکان با توجه به شرایط سنی تنها قادر به تغذیه اقلام خاصی از مواد غذایی میباشند که تهیه آنها میبایست حتما از قبل برنامه ریزی شده باشد . بدین منظور استفاده از کارشناسان تغذیه در این زمینه الزامی بوده و میتواند از ایجاد ناراحتیهای گوارشی و بیماریهای متداول زمان بحران از جمله اسهال، استفراغ و یا یبوست در کودکان پیشگیری نماید .

کودکان با توجه به سیستم گوارشی خاص خود نیازمند آن هستند که در وعده های زمانی کوتاه و حتما بصورت منظم تغذیه گردند . این امر نیازمند پشتیبانی و حمایت بسیار دقیق نیروهای پشتیبانی که از قبل دوره های خاص را دیده اند، میباشد .

مواد غذایی مورد استفاده از لحاظ سلامت میبایست بسیار با دقت انتخاب و در صورت نیاز در یخچالهایی که به این منظور تهیه شده است نگهداری شوند

به کودکان میبایست حتما غذای گرم به همراه آشامیدنی های بسته بندی شده داد هیچگاه از آبهای موجود در لوله های مشکوک به شکستگی استفاده نکنید چرا که اغلب به علت شکستگی داری آلودگی خصوصا آلودگیهای ناشی از نشت فاضلاب سطحی میباشند .

در خاتمه خدمت تمامی دوستان و همکاران گرامی باز هم تاکید میکنم که بحث کودکان و نحوه ارائه خدمات به این عزیزان بحثی بسیار وسیع و جامع بوده و نمیتوان حتی اصول اولیه انرا در چند سطر به خواننده منتقل نمود . امیدوارم با مراجعه به سایت آموزشی جمعیت کاهش خطرات زلزله (www.EHRSI.com) بتوانید اطلاعات کاملتری را در اختیار داشته باشی.

منبع: سایت امداد و نجات استان گلستان